Çalışan

İşçiler nasıl hak aramalı?

Çalışanların en önemli sorunlarından biri de hak arama yollarını bilmemeleri, ya da eksik veya yanlış bilmeleridir.
Gazetemize gelen çok sayıda e-maillerden de ara buluculuk müessesesinin yılbaşından itibaren yürürlüğe girmesiyle birlikte bu konuda bilgi kirliliği nedeniyle çalışanların kafalarının daha da karıştığı anlaşılmaktadır.
Sanki ara bulucuya gitmeden hiçbir hak aramak mümkün değilmiş gibi bir izlenim ortaya çıkmıştır. Oysaki birçok hak aramada ara bulucuya gidilmesine bile gerek bulunmamaktadır.
“Başın düşerse dara İsa KARAKAŞ’ı Ara”
HAKLARINI MÜFETTİŞ ARACILIĞIYLA ARAYACAK
İş sözleşmesi devam eden işçilerin ücretlerini alamaması, eksik alması, fazla mesai ve ücretleri ile ilgili sorunları, mazeret ve senelik izinlerin kullandırılmaması ya da usulüne uygun kullandırılmaması, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verilmemesi, ara dinlenmesinin kullandırılmaması, çalışma sürelerine uyulmaması ile iş kanununa aykırı diğer hâllerde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ya da taşra teşkilatındaki birimlere yazacakları şikâyet dilekçesi ile haklarını aramaları gerekmektedir.
Keza iş sözleşmesi devam eden işçilerin şikâyet ve ihbarlarını İş Müfettişleri inceleyerek sonuçlandırmaktadır.
SGK HAKLARINIZLA İLGİLİ ARA BULUCUYA DEĞİL SGK’YA BAŞVURUN
Sigortasız çalıştırılma, eksik sigorta, ücretlerinizin sigortaya eksik bildirilmesi, sigorta günlerinizin SGK’ya eksik bildirilmesi, iş kazası ya da meslek hastalığı geçirdiğiniz hâlde SGK’ya bildirilmemesi hâlinde yapmanız gereken bulunduğunuz şehirdeki SGK’ya kendi yazacağınız şikâyet dilekçesi ile başvurmanız olacaktır. Bunun için avukata bile gerek yok.
Sigortasız çalışma ile ilgili şikâyet ve ihbarları SGK denetmeleri, iş kazası ve meslek hastalıklarına ilişkin şikâyetleri ise SGK Müfettişleri inceleyerek sonuçlandıracaktır.
İş kazası veya meslek hastalığıyla ilgili maddi ve manevi tazminat talepleriniz için de ara bulucuya başvurmadan iş mahkemesinde doğrudan dava açmanız gerekecektir.
İŞTEN ÇIKARILANLAR ARA BULUCUYA GİTSİN
Yeni düzenleme ile birlikte işten çıkarılan işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle dava açmadan önce ara bulucuya başvurmak zorunda.
Ara buluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde ise son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilecek.
Yine işten çıkarılan işçiler başta kıdem ve ihbar tazminatları ile iş kanunundan doğan diğer tüm alacak ve tazminatları için mahkemeden önce ara bulucuya gitmek zorundadır.
“Tüm haklarımı aldım, işverenden alacağım kalmamıştır, SGK sigortam tam yatmıştır, başka çalışmam olmamıştır, işvereni mahkeme etmeyeceğim, SGK’ya şikâyet etmeyeceğim, iş kazasını söylemeyeceğim…” şeklinde işveren tarafından işe başlarken, çalışırken ya da işten çıkarken zorla imzalatılan belgeler hak aramayı engeller mi? Bu sorular hemen hemen her gün çalışan okuyucularımızdan gelmektedir…
Peşin olarak bu soruların cevabını direkt verelim; gerçekte alamadığınız ya da eksik aldığınız alacak ve tazminatlarınız ile SGK  haklarınızı SGK, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ya da  mahkeme nezdinde almamıza engel değildir.
Yargıtay itibar etmiyor
Hakikaten bazı işverenlerce işçi daha işe alınırken ya da çalışırken veya işten çıkarılırken bu tarz ibraname şeklinde belgelerin imzalatıldığı bilinen bir gerçektir.
İşçilerde çoğu kez bu ibranameden dolayı haklarını aramaktan vazgeçmektedir.
İşçilere imzalatılan  belgeler/ibranameler kesinlikle işçinin hak arama yollarını kapatmamaktadır. Yargıtay birçok kararında da bu tür belgelere itibar edilmemesi gerektiğine karar vermektedir. Yeter ki işçi bilinçli bir şekilde haklarını aramasını bilsin…
İşçiyi korkutarak, tehdit ederek imzalatılan belgeler, hukuki anlamda ifade edersek ibranamedeki irade fesadı hâllerinin, ‘Borçlar Kanunu’nda öngörülen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde ileri sürülmesi gerekir.
Ancak, işe girerken alınan matbu nitelikteki ibranameler bakımından iş ilişkisinin devam ettiği süre içinde bir yıllık süre işlemez.
Diğer yandan matbu ibranameler de geçerli kabul edilmemektedir.
İşveren gerçekten işçinin tüm haklarını vermişse bu noktada geçerli bir ibraname düzenlemesi hayati öneme sahiptir.
Zira ibra sözleşmesi, varlığı tartışmasız olan bir borcun sona erdirilmesine dair bir yol almakla, varlığı şüpheli ya da tartışmalı olan borçların ibra yoluyla sona ermesi de mümkün olmamaktadır.
SGK’da hak arama yolu her zaman açık
Çalışanların sosyal güvenlik hakları ile ilgili her zaman SGK’ya başvurma hakları bulunmaktadır.
İşveren, işçiye evrak ya da ibraname imzalatarak hak aramasını engellemek istese dahi işçi; başta iş kazasından doğan hakları olmak üzere, düşük ücretle sigorta gösterilmesi dâhil tüm SGK hakları için kuruma başvuruda bulunabilir.

İşçiler nasıl hak aramalı?İşte! bu soruya cevap, bizzat işin uzmanı ve uygulayıcısı ÇSGB Baş İş Müfettişi Ö.Kemal EVREN cevapladı:Bilindiği üzere temel olarak 4857 sayılı İş Yasası ve bununla birlikte bağlı mevzuat uyarınca işyerlerinde ücret, çalışma şartlarının düzenlenmesi, doğumu feshe bağlı haklarını belirlenmesi, izinler, iş sağlığı ve güvenliği gibi hususlar düzenlenmiştir. Bu hususlar aynı zamanda işçiler için bir hak, işverenler için ise yükümlülük teşkil etmektedir.     Zaman zaman işverenlerce anılan düzenlemelere aykırı hareket edilmesi işçiler açısından haklarının tespiti ve tahsili açısından sorunlar doğurabilmekte; özellikle iş sözleşmesinin feshedileceği korkusu hak arama uğraşısını engellemektedir. (c)wwww.isakarakas.com

 

erek 4857 sayılı İş Yasası gerekse başkaca mevzuat uyarınca işçiler için bir takım hak arama yolları öngörülmüştür. Bu yazımızda işçiler için öngörülen bu hak arama yolları tanıtılmaya çalışılacaktır.

ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI/SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NA BAŞVURMA

Uygulamada en çok bilinen yollardan biridir. Bu yolla başvuruda işçilerden alınan yazılı dilekçe uyarınca gerekli işlemler başlatılmaktadır. Bunun için işçinin yazılı bir dilekçe ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğüne yahut Sosyal Güvenlik Kurumuna doğrudan (yahut belli hallerde avukatı aracılığıyla yahut üyesi oldukları işçi sendikası aracılığıyla) başvurabilmektedir. Bu başvuru posta aracılığıyla veya şahsen Kurum merkezlerine veya illerde/ilçelerde kurulu çeşitli Bakanlık birimlerine yapılabilmektedir.

Başvuru yapılırken işçi tarafından adı soyadı, vatandaşlık numarası, adres, telefon numarası gibi temel bilgilerle işyerine ait adres, unvan, telefon numarası gibi temel bilgilere yer verilmelidir. Ayrıca ihbar edilen yahut şikayet edilen konunun da açıklanması gerekmektedir. Yine işçinin konu ile ilgili delillerini (varsa) dilekçesine eklemesi uygun olacaktır.

Başvuru konusu 5510 ve/veya 4857 sayılı Yasalarla ilgili olabilir. Bu husus Kurumlar arasında iletişimle kendiliğinden çözülmektedir. Ancak zaman kaybetmemek adına sadece 5510 sayılı Yasa ile ilgili başvuruların (sigortalılık durumları) sosyal Güvenlik Kurumuna, sadece 4857 sayılı İş Yasası ile ilgili başvuruların (ihbar ve kıdem tazminatları, ücret, çalışma saatleri, dinlenme süreleri, izinler, iş sağlığı ve güvenliği vb.) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı birimlerine iletilmesi uygun olacaktır.

Diğer taraftan yeni hayata geçirilen düzenlemelerle işçinin e-devlet uygulamalarından istifade etmesi de mümkündür. Bu bağlamda işçinin sadece bu maksatla kurulan ve çalışan ALO 170 hattına telefon ederek yahut bilgisayar marifetiyle BİMER veya başkaca devlet kurumlarının (Cumhurbaşkanlığı, başbakanlık, ilgili valilik v.b.) internet adreslerine e-mail göndererek şikayet yahut ihbarlarını iletmesi olanaklıdır.

Bu başvurular hiçbir şekilde ücrete tabi değildir. Ayrıca işçinin istememesi halinde kimlik bilgileri saklı tutulmakta; özellikle BİMER yahut ALO 170 hattına yapılan başvurularda işçi kimlik bilgilerini dahi vermeye zorlanmamaktadır. Yine ihbarlarla ilgili olarak sadece işçilerin değil olaya tanık yahut durumdan rahatsız olan her kişinin konu hakkında ihbarda bulunması mümkündür.

İŞ GÜVENCESİ DAVASI İLE İLGİLİ HUSUSLAR

İş güvencesi kurumundan istifade etmek (işe iade davası açmak) için 4857 sayılı Yasada iş sözleşmesinin feshinden itibaren mahkemeye başvurmak için 1 aylık süre tanınmıştır ve ilgili Yargıtay kararlarına göre idari makamlara başvuru bu süreyi kesmemektedir. Bu itibarla işe iade davası açılması düşünülüyorsa idari makamlara başvuru yapılsa dahi dava açmak için başvurulan idari makamın cevabı beklenmemeli, 1 ay içinde dava açılmalıdır. Bu hususa dikkat edilmemesi uygulamada sık sık hak kaybına yol açmaktadır.

YARGIYA BAŞVURMA

5510 ve 4857 sayılı Yasalarda yer alan işçilik haklarının sağlanmaması durumunda işçilerin başvurabilecekleri bir diğer yol konuyu yargıya taşımaktır. Yargılama yeri iş Mahkemeleri veya bunların kurulu olmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemeleridir. Yine işçinin yargıya başvurmaya karar vermesi durumunda ilgili Çalışma ve sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğünün işçiye bu konuda yardım etmesi belirtilen kurumun yasal görevlerinden biridir. Buna göre işçinin dava açmadan önce bölge Müdürlüğüne başvurarak adli yardım talep etmesi olanaklıdır. Yine işçi sendika üyesi ise üyesi olduğu sendikanın da işçi adına hareket etmesi mümkündür. Bunun için işçinin üyesi olduğu işçi sendikasına başvurması gerekmektedir.

ALO 170′ i aramadan önce dikkat etmeniz gerekenler

ALO 170 hattını aradığınızda yanınızda kimliğinizin bulunması işlem hızlılığı açısından önem taşır.

ALO 170 hattını aramanız halinde, adınıza bir başvuru oluşturulmakta ve başvuru takip numarası verilmektedir. 3 iş günü sonra tekrar arayarak başvurunuzla ilgili bilgi alabilirsiniz.

Başvuru takip numaranızı kimseyle paylaşmayınız.

ÇSGB, SGK, İŞKUR ve MYK mevzuatlarıyla ilgili her türlü bilgiyi ALO 170’i arayarak öğrenebilirsiniz. ALO 170 aracılığıyla işyeri tarafından ödenmeyen normal çalışma ücretleri ve fazla mesai ücretleri ile ilgili şikayetler alınmaktadır. İstenen bilgiler; İşyerinin ünvanı, işyerinin açık adres bilgisi, işe giriş-çıkış tarihinizdir.

Kayıt dışı istihdam şikayetleri ALO 170 aracılığıyla yapılabilmektedir. Denetimlerin yapılabilmesi için, şikayet edilecek işyerinin ünvanı, açık adres bilgisi ve sigortasız çalışan kişilerin isim bilgilerini mutlaka biliyor olmamız gerekmektedir.

ALO 170 hattı aracılığıyla anlaşmalı boşanma şikayetleri alınmaktadır. Denetimlerin sağlıklı yapılabilmesi için, anlaşmalı boşanma yapan kişilerin isim soyisim, TC kimlik numaraları ve birlikte yaşadıkları evin açık adres bilgilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Rapor ücretinizin ne zaman ödeneceğini öğrenmek için; rapor tarihlerinizle birlikte ALO 170’i arayabilirsiniz. Emeklilik tarihinizi öğrenmek için TCKN ile aramanız yeterli.

Paylaşabilirsiniz

26 thoughts on “İşçiler nasıl hak aramalı?”

  1. Çalıştığım işyerinde 5 yılık elemanım.çalışma şartları çok ağır ve zor.mesai saatlerinin dışında ve izinsiz çalışıyorum .iş sözleşmemiz Yok.olayı yargıya nasıl taşıyıp haklarımı alabilirim .yardımcı olursanız sevinirim.Ve işverenin beni ortada bıraktı diye bana dava açabilirmi

    1. Mahkemeye hemen gitme. Önce Çalışma Bakanlığına Kanunsuz uygulamaları detaylı açıklayan bir dilekçe ile başvur.

  2. Merhaba şu an da bir fabrikada 3 vardiya çalışıyorum ve aynı bölümde arkadaşım hamile olduğu için onun gece vardiyalarını biz 2 arkadaşa yazılıyor iş yerinin böyle bir hakkı var mı cvp bekliyorum acil teşekkürler.

  3. merhaba isa bey
    yaklaşık 2 yıldır bir AVM nin engelli kadrosunda temizlik personeli olarak çalışmaktayım. şuan ki ekonomik sebeplerden dolayı (doların yükselmesi-küçülmeye gitme vb.)durumlarından iş hakkımın fes edilmesinden endişeliyim . normal şartlarda hiç bir çalişma sıkıntım yok. lakin endişe ettiğim iş sözleşmemin fes edilmesi durumun da ne gibi haklara sahibim

    1. işyerinde 30 dan fazla işçi çalışıyorsa işe iade hakkın var,
      Ayrıca kıdem, ihbar ve diğer tüm hakların fazlasıyla var

  4. Merhaba, doğum izni sonrası kısmi süreli çalışmak istiyorum. toplam 26 saate tekabul ediyor. ben bu süreyi peşpeşe kullanmak istiyorum ancak işveren yoğun günlerde gelmemi bi gün çalışıp bir gün izin yapmamı istiyor. 10 aylık çocuğumla annemde kalıcam ve bu çalışma düzeni evimin düzenini bozucak. kabul etmek istemiyorum yasal olarak haklarım neler öğrenebilir miyim? Beni zorla bu şekilde çalıştırabilirler mi? yardımlarınızı rica ederim.

  5. 1,5 senesir ayyakkabı fabrikasında çalışıyordum izine çılardılar benden habersiz işten çıkarmışlar ve 2 aylık paramı vermiyorlat ne yapmalıyım

    1. Kıymet hanım, işyerinde 30 dan fazla işçi çalıştırılıyorsa işe iade davası açın. tazminat ve alacaklarınızı da talep edin . Bunun için işten çıkarıldığınız tarihten itibaren en geç 30 gün içinde önce arabulucu yoluna gidin

  6. Merhaba.. ben turizimde çalışıyorum 8 yil oldu her sene çıkış istememe ragmen malesef yuksek tazminat oldugu için kabul edilmedi… ve onlara gire kendin istafa etmemi isteniyor.. resepsion departmanindan halk ve iliskeler departmanina gectim sorumlu olarak ve ve şimdi halk ve iliskiler departmanına yeni mudur alinarak tekrar resepsiyona istemedigim halde cikartamadiklari icin resepssiyona tekrar gecmem soylendi.. acaba bu konuda nasil bir yol izlemem gerekli…

  7. Mrb ben van eytim arastirma hastanesinde çalışıyorum nisan ayında kadroya alındık ama taserondan kalma şefler dahada devam ediyor her türlü haksızlığa maruz kalıyoruz itffaye horyumuyla su basma hakeret etme tehdit etme yapmazsanız tutanak tutarım ve daha sayamadigim bir sürü şey idare deki sorumlu müdürümüze sikayetlrimizi anlatmamiza rağmen her hangi bir şey yapılmıyor üstelik şef dediğimiz sahis .mahkum kadromuzla iş alındı aşçı olarak görülüyor ama müdürlük görevini yapıyor ne yapmamız gerek şimdiden tesekkurler

  8. Merhabalar
    Özel bir sektörde eşimle beraber çalışmaktayım. Her yıl ikimizinde ayrı ayrı aldığı yakacak yardımını bu yıl sadece birimize verdiler.bu yasal mı nasıl bir yol izlememiz gerekiyor.

  9. Merhaba isa bey, işveren sabah işe akşamdan kalma alkollü bir şekilde geliyor ve fazlasıyla despot. Bu durumda ne yapmalıyım? Mahkeme de Alkollü olduğunu ispat etmem gerekiyor mu? Hakkımı aramam için ne önerirsiniz.. teşekkürler.

  10. Selam isa bey ben özel sektürde 3 ay çalıştım son 1.5 aylık maaşımda gecikme oldu bende işi bıraktım benim bu 45 günlük paramı nasıl alabilirim cevap mutlaka bekliyum

  11. Meraba isa bey 6 yillik calistigim isyerinden istifa ederek ayrildim bazi sebeplerden dolayi tazminat hakkim varmi varsa nasil bir yol izlemeliyim Tesekkurler

  12. Askerligime gitmeden önce tazminatimi aldim. 21 gunluk bedelli askerlik dönüsümde bugun isime basladim. her yil ocak ayinda maasima zam yapilmakta ve isverenim ocak ayi baslangicinda zam olarak yuzde 10 zam dusundugunu soyledi. Benim normalde maas artis hakkim en az ne kadar olmali ve o oranda verilmezse ne yapmaliyim. Hafta ici 5 gun bir saat de ekstra mesaiye kalmam isteniyor. Ozel klinikte 5 kisiden az calisani olan bir klinikte fizyoterapistim. 2.5 yil ayni yerde calisip bedelliye gittim. Bu konuda beni bilgilendirirseniz sevinirim. Nasil davranmam gerektigini onceden bilmek istiyorum. Tesekkurler

  13. Merhaba İsa bey ben köklü bir firmada elektrikçi ustası olarak 12 sene çalıştım ve 7 ay önce ayrıldım ayrılırken 32,5 bin TL tazminat aldım öğrendim ki aynı firmadan ayrılan arkadaşlarımdan bağzıları 4-5 senelik ayrıldılar ve mahkeme yoluyla benden çok tazminat aldılar benim mahkeme hakkım varmı birde bir çok şeye imza attım bunun hükmü varmı yardımcı olursanız sevinirim teşekkürler

  14. Merhaba
    5.5 aydır bir şantiyede çalışıyorum bana aynı şirketin başka şantiyesine gönderdiler beğenmezsen geri gelirsin dediler bende 5 gün çalıştım bir daha gitmedim gitmediğim için 14 gün ihbar imzalattılar ve 15 gün sonra işten çıkaracaklar benim tazminat hakkım varmı
    Teşekkürler

    1. İşten çıkmadan hemen İŞKUR’a Kanunsuz uygulamaları detaylı açıklayan bir dilekçe ile başvur.

  15. Hocam 8 senedir bir inşaat firmasında çalışıyorum 2017 den alaçağım ve en Son 6 aylık alacağımız var ama hiç paramız bankaya yatmadı hastahaneye geçici kabul yapıldı bize hastahane bırakacaklarını söylediler şimdi yan ciziyorlar biz şimdi şikayet etsek bizi işten çıkarabilirmiler yumuşak davrandık tabi hastaneye gecebilmek icin tabiki şuan hem hastanenin hemde şirketin işini yapıyoruz bilgi verirseniz sevinirim

  16. Ben bir şirkette müdür olarak çalışıyorum maaşım tam yatıyor.pirimde maaş dan yatıyor.şimdi şirket bir karar almış maaş asgari ücret makam üçteti ise mevki pirimi adında yatacak bordro lara ve bizi görevden aldığında maaşınızı istediği düşürebilecek.

    1. meslek kodu uygulaması var. Müdür olduğunuzdan hemen ortaya çıkar. Maaşınızın daha yüksek olduğunu belgeleye bildiğiniz sürece geriye dönük düzeltilebilir. Emekli maaşınız açısından gerçek ücretten sigortalı olmanız hayati öneme sahip. Bizimle iletişimi koparmayınız

  17. İyi günler 12 ocakta işten ayrıldım istifa edeceğimi 15 gün önceden gerekli ofise bildirdim ve 12 ocakta istifamı yazıp çıktım içeride 12 günlük çalışma ücretim var yatıracaksınız dimi diye eski iş yerimi aradım ve bana bordro imzalamam gerektiğini ondan sonra yatıracaklarını söylediler lakin şu anda farklı ildeyim ve daha önce böyle bişiy hiç duymadın bordro imzalamak gibi bunun için ne yapmam gerekir teşekkürler .

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir